ในยุคที่เทคโนโลยีทางการเงินพัฒนาอย่างรวดเร็ว พฤติกรรมการบริโภคของผู้คนทั่วโลกก็ปรับเปลี่ยนตามไปด้วย โดยเฉพาะในประเทศที่เศรษฐกิจดิจิทัลเติบโตสูง เช่น แคนาดา หนึ่งในเทรนด์ที่ได้รับความสนใจมากในช่วงไม่กี่ปีมานี้ คือระบบการชำระเงินแบบ “ซื้อก่อน จ่ายทีหลัง” หรือ Buy Now, Pay Later (BNPL) ซึ่งกำลังกลายเป็นทางเลือกหลักของผู้บริโภคสมัยใหม่

โอกาสให้ผู้ซื้อรับสินค้าได้ทันทีโดยไม่ต้องจ่ายเต็มจำนวนในขณะนั้น แต่สามารถแบ่งชำระเป็นงวดๆ ตามระยะเวลาที่กำหนด ส่วนใหญ่ไม่คิดดอกเบี้ยหากชำระตรงเวลา ทำให้ผู้บริโภครู้สึกว่าสามารถวางแผนค่าใช้จ่ายได้อย่างยืดหยุ่นและเข้าถึงสินค้าได้ง่ายขึ้น บริการนี้มักปรากฏในขั้นตอนการชำระเงินของร้านค้าออนไลน์และห้างค้าปลีกขนาดใหญ่ โดยเฉพาะในช่วงที่เศรษฐกิจมีความไม่แน่นอนและค่าครองชีพสูงขึ้น

ข้อมูลจาก Payments Canada (2568) ระบุว่า ประชาชนชาวแคนาดาร้อยละ 26 เคยใช้บริการ BNPL อย่างน้อยหนึ่งครั้ง ซึ่งเป็นสัดส่วนที่เพิ่มขึ้นต่อเนื่อง ขณะที่บริษัทให้บริการรายใหญ่ เช่น Klarna (บริษัท Fintech สัญชาติสวีเดน) มีผู้ใช้งานประจำในประเทศมากกว่า 2.2 ล้านราย เพิ่มขึ้นถึงร้อยละ 244 จากปี 2566 สะท้อนให้เห็นว่าระบบ BNPL กำลังได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางและกลายเป็นส่วนหนึ่งของพฤติกรรมการบริโภคยุคดิจิทัล

กลุ่มผู้ใช้ BNPL ส่วนใหญ่เป็นคนวัยทำงานและคนรุ่นใหม่อายุระหว่าง 18–34 ปี ซึ่งเติบโตมากับเทคโนโลยีและคุ้นเคยกับ
ธุรกรรมออนไลน์ เหตุผลหลักในการเลือกใช้บริการนี้ คือความสะดวก รวดเร็ว และสามารถวางแผนชำระเงินได้ตามกำลัง
นอกจากนี้ BNPL ยังได้รับความนิยมในกลุ่มครอบครัวและผู้มีรายได้ปานกลาง โดยร้อยละ 27 ของผู้ใช้มีรายได้มากกว่า 80,000 เหรียญแคนาดาต่อปี แสดงให้เห็นว่าบริการนี้ไม่ได้จำกัดเฉพาะผู้มีข้อจำกัดด้านรายได้ แต่ยังเป็นเครื่องมือในการบริหารสภาพคล่องของครัวเรือน

แม้ BNPL จะสะดวกต่อผู้บริโภค แต่ก็มีความเสี่ยงที่ควรตระหนัก โดยเฉพาะเรื่องการใช้จ่ายเกินตัวและขาดวินัยทางการเงิน จากผลสำรวจของ LendingTree (บริษัท Fintech จากสหรัฐฯ) พบว่า ผู้ใช้ BNPL กว่าร้อยละ 41 เคยชำระล่าช้าในรอบปีที่ผ่านมา เพิ่มจากร้อยละ 34 ในปีก่อนหน้า ซึ่งสะท้อนว่าผู้บริโภคบางส่วนอาจยังไม่เข้าใจเงื่อนไขการชำระเงินครบถ้วน หรือประเมินความสามารถในการชำระผิดพลาด

รายงานของ Klarna ระบุว่า รายได้จากค่าธรรมเนียมการชำระล่าช้าในปี 2567 สูงถึง 254 ล้านเหรียญสหรัฐ เพิ่มจากปี 2566 จำนวน 198 ล้านเหรียญสหรัฐ แม้เพียงร้อยละ 3 ของธุรกรรมทั้งหมดถูกเรียกเก็บค่าปรับ แต่เมื่อจำนวนผู้ใช้เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว รายได้จากส่วนนี้ก็ขยายตัวตามไปด้วย ซึ่งสะท้อนว่าความสะดวกของระบบ BNPL อาจมาพร้อมภาระทางการเงินที่ผู้บริโภคมองข้าม

อีกประเด็นที่สำคัญคือ ระบบ BNPL ปัจจุบันยังไม่ได้อยู่ภายใต้การกำกับดูแลทางกฎหมายอย่างเข้มงวด ข้อมูลการชำระเงินของผู้ใช้ส่วนใหญ่จึงมักไม่ถูกบันทึกในระบบเครดิตโดยตรง แม้จะช่วยให้เข้าถึงบริการง่าย แต่ก็อาจทำให้ขาดกลไกควบคุมความเสี่ยงในระดับมหภาค หากไม่มีมาตรการกำกับดูแลที่เหมาะสม ปัญหาหนี้ครัวเรือนอาจสะสมเพิ่มขึ้น เพราะผู้บริโภคสามารถสมัครใช้บริการจากหลายแพลตฟอร์มพร้อมกันโดยไม่มีการตรวจสอบภาระหนี้รวม

ด้วยเหตุนี้ หน่วยงานภาครัฐและสถาบันการเงินจึงมีบทบาทสำคัญในการสร้างความเข้าใจแก่ประชาชนเกี่ยวกับการใช้ BNPL อย่างรอบคอบ การให้ข้อมูลเกี่ยวกับดอกเบี้ย ค่าธรรมเนียม ผลกระทบต่อเครดิต และการจัดการหนี้ จะช่วยให้ประชาชนใช้ประโยชน์จากบริการทางการเงินรูปแบบใหม่นี้ได้อย่างปลอดภัยและยั่งยืน

ความคิดเห็น สคต.
ระบบ “ซื้อก่อน จ่ายทีหลัง” เป็นนวัตกรรมทางการเงินที่สะท้อนถึงความเปลี่ยนแปลงของพฤติกรรมผู้บริโภคในยุคดิจิทัล หากใช้อย่างเข้าใจและมีวินัย BNPL จะเป็นเครื่องมือช่วยบริหารสภาพคล่องและกระตุ้นเศรษฐกิจให้หมุนเวียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ แต่หากขาดการวางแผนและความรู้เท่าทัน ระบบนี้อาจกลายเป็นกับดักทางการเงินที่ส่งผลต่อความมั่นคงของครัวเรือนในระยะยาว การพัฒนาองค์ความรู้ทางการเงิน การกำกับดูแลที่เหมาะสม และความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคธุรกิจ และผู้บริโภค จึงเป็นหัวใจสำคัญที่จะทำให้ BNPL เป็นโอกาสมากกว่าความเสี่ยง และกลายเป็นเครื่องมือทางการเงินที่ช่วยขับเคลื่อนเศรษฐกิจ

โปรดติดตามความเคลื่อนไหวในการค้าระหว่างประเทศผ่าน ช่องทางต่างๆ ของกรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ www.ditp.go.th และ www.thaitrade.com หรือโทรปรึกษาเรื่องการค้าระหว่างประเทศที่กรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ โทร. 1169 (หากโทรจากต่างประเทศ โปรดติดต่อที่ โทร. +66 2792 6900)

ที่มา: https://www.ditp.go.th/post/i5h7hr0intvpwtuiok829z34