เมื่อวันที่ 11 พฤษภาคม 2569 สำนักงานศุลกากรแห่งชาติจีน (GACC) ได้จัดงานแถลงข่าวประเด็นการปรับปรุง 《进出口化妆品检验检疫监督管理办法》“มาตรการกำกับดูแลและบริหารจัดการการตรวจสอบและกักกันเครื่องสำอางนำเข้าและส่งออก” (the Administrative Measures on Inspection and Quarantine of Imported and Exported Cosmetics) ฉบับใหม่ล่าสุด (คำสั่ง GACC เลขที่ 284 ลงวันที่ 6 พฤษภาคม 2569 มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 ธันวาคม 2569 เป็นต้นไป) โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อยกระดับการกำกับดูแลความปลอดภัยของเครื่องสำอางนำเข้าและส่งออก คุ้มครองสุขภาพและสิทธิของผู้บริโภค รวมถึงพัฒนาระบบการควบคุมให้สอดคล้องกับแนวทางดิจิทัลและการบริหารความเสี่ยง โดยกำหนดให้ศุลกากรจีนมีอำนาจในการตรวจสอบ กักกัน และกำกับดูแลเครื่องสำอางตามกฎหมายและมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง ซึ่งจะช่วยเสริมสร้างการกำกับดูแลที่ประสานงานกันตลอดห่วงโซ่อุตสาหกรรมทั้งหมด อำนวยความสะดวกในการค้าข้ามพรมแดน และสนับสนุนการพัฒนารูปแบบธุรกิจใหม่ๆ

สำหรับเครื่องสำอางนำเข้าสู่จีน กำหนดให้ผู้นำเข้าหรือผู้แทนต้องสำแดงข้อมูลต่อศุลกากรจีนอย่างถูกต้องและครบถ้วน พร้อมดำเนินการขึ้นทะเบียนสำหรับเครื่องสำอางพิเศษ หรือการแจ้งข้อมูลผลิตภัณฑ์ (备案) สำหรับเครื่องสำอางทั่วไป ก่อนการนำเข้า โดยศุลกากรจีนสามารถตรวจสอบสินค้า ณ จุดหมายปลายทาง สุ่มเก็บตัวอย่างเพื่อตรวจในห้องปฏิบัติการ และตรวจสอบฉลากสินค้า หากสินค้าผ่านเกณฑ์จะได้รับใบรับรองการตรวจสอบ แต่หากไม่ผ่านและเกี่ยวข้องกับประเด็นด้านความปลอดภัย สุขภาพ หรือสิ่งแวดล้อม จะถูกสั่งทำลายหรือส่งกลับทันที ส่วนกรณีที่ไม่ผ่านในด้านอื่นอาจได้รับอนุญาตให้แก้ไขทางเทคนิคและตรวจใหม่ได้ นอกจากนี้ ผู้นำเข้ายังต้องจัดเก็บข้อมูลการนำเข้าและการกระจายสินค้าอย่างครบถ้วนเพื่อให้สามารถตรวจสอบย้อนกลับได้ โดยกำหนดระยะเวลาการเก็บรักษาข้อมูลไม่น้อยกว่า 1 ปีหลังสินค้าหมดอายุ หรืออย่างน้อย 2 ปี ในกรณีที่สินค้ามีอายุการใช้งานสั้นกว่า 1 ปี

ในส่วนของเครื่องสำอางส่งออกจากจีน ข้อบังคับกำหนดให้สินค้าต้องเป็นไปตามมาตรฐานของประเทศหรือภูมิภาคปลายทาง รวมถึงข้อกำหนดตามสัญญาทางการค้า ผู้ผลิตเพื่อการส่งออกต้องจัดให้มีระบบบริหารคุณภาพที่มีประสิทธิภาพและดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง ก่อนการส่งออก ผู้ผลิตหรือผู้ส่งออกต้องยื่นคำขอรับการตรวจสอบต่อศุลกากรพร้อมเอกสารประกอบที่เกี่ยวข้อง หากสินค้าตรวจไม่ผ่าน อาจได้รับอนุญาตให้ดำเนินการแก้ไขทางเทคนิคภายใต้การกำกับดูแลของศุลกากรและส่งตรวจใหม่ แต่หากยังไม่เป็นไปตามข้อกำหนด จะไม่สามารถส่งออกได้

ข้อบังคับดังกล่าวยังให้อำนาจศุลกากรจีนในการใช้มาตรการบริหารความเสี่ยงอย่างเข้มงวด เช่น การเพิ่มรายการตรวจสอบ เพิ่มความถี่ในการสุ่มตรวจ การออกประกาศเตือนความเสี่ยง หรือแม้แต่การระงับการนำเข้า หากพบว่าเครื่องสำอางอาจก่อให้เกิดอันตรายต่อสุขภาพของประชาชน รวมทั้งยังมีการนำระบบการจัดการเครดิตและการจัดระดับความเสี่ยงของผู้ประกอบการมาใช้ เพื่อกำกับดูแลผู้นำเข้า ผู้ผลิต และผู้ส่งออกอย่างเป็นระบบ

บทบัญญัติเพิ่มเติมเกี่ยวกับเครื่องสำอางนำเข้าผ่านการค้าปลีกทางพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ข้ามพรมแดน และเครื่องสำอางที่แจ้งเป็นสินค้าจัดแสดง จะต้องดำเนินการตามระเบียบที่เกี่ยวข้อง โดยการนำเข้าเครื่องสำอางตัวอย่างเพื่อวัตถุประสงค์เฉพาะทางธุรกิจ เช่น การยื่นขอใบอนุญาต การวิจัยพัฒนา หรือการโฆษณาประชาสัมพันธ์ โดยมิได้นำมาแจกจ่ายให้ทดลองใช้ทั่วไป ผู้นำเข้าสามารถยื่นขออนุมัติยกเว้นการตรวจกักกันจากศุลกากรจีนได้ หากปริมาณสินค้าสอดคล้องกับวัตถุประสงค์การใช้งานจริง โดยมีเงื่อนไขสำคัญคือ ในขั้นตอนการผ่านพิธีการศุลกากร ผู้นำเข้าจะต้องยื่นเอกสารแสดงแผนการใช้งานและการทำลายเศษซากสินค้า ควบคู่กับหนังสือรับรองว่าจะไม่มีการนำสินค้าไปซื้อขายในเชิงพาณิชย์อย่างเด็ดขาด นอกจากนี้ ผู้นำเข้ามีหน้าที่ต้องจัดทำและจัดเก็บบันทึกประวัติการแจกจ่ายรวมถึงเส้นทางการไหลเวียนของสินค้าอย่างละเอียดเป็นระยะเวลาไม่น้อยกว่าสองปี เพื่อรองรับการตรวจสอบย้อนกลับจากหน่วยงานภาครัฐ

เพื่อปรับปรุงการอำนวยความสะดวกทางการค้าข้ามพรมแดน มาตรการใหม่นี้ได้ยกเลิกการลงทะเบียนสำหรับผู้รับสินค้าเครื่องสำอางนำเข้าและผู้ผลิตเครื่องสำอางส่งออก และยกเลิกข้อกำหนดเกี่ยวกับสถานที่จัดเก็บที่กำหนดหรือได้รับอนุมัติสำหรับเครื่องสำอาง การกำหนดสถานที่ตรวจสอบได้รับการปรับปรุงให้เหมาะสม โดยย้ายสถานที่ตรวจสอบเครื่องสำอางนำเข้าจากท่าเรือไปยังปลายทางที่ผู้รับสินค้าหรือตัวแทนแจ้งไว้ สำหรับเครื่องสำอางส่งออก ศุลกากรจีนสามารถกำหนดสถานที่ตรวจสอบได้ ทำให้ผู้ประกอบการมีอิสระและความยืดหยุ่นมากขึ้นในการผลิตและการดำเนินงาน มีการเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงานโดยการเปรียบเทียบและตรวจสอบข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์โดยอัตโนมัติ เช่น ข้อมูลการลงทะเบียนและการยื่นเอกสารสำหรับเครื่องสำอางนำเข้า ช่วยลดเอกสารและลดการตรวจสอบด้วยตนเอง มาตรการเหล่านี้ช่วยลดภาระของผู้ประกอบการอย่างแท้จริง ช่วยให้การกำกับดูแลแม่นยำยิ่งขึ้น และช่วยให้ผู้ประกอบการลดต้นทุนและเพิ่มประสิทธิภาพ นอกจากนี้ยังได้ปรับปรุงการกำกับดูแลด้านศุลกากรสำหรับเครื่องสำอางที่นำมาจัดแสดง เพื่อตอบสนองความต้องการในการเปิดตัวและวางจำหน่ายผลิตภัณฑ์ใหม่ ตัวอย่างและสินค้าจัดแสดงที่นำเข้าซึ่งมีคุณสมบัติเหมาะสมจะได้รับการอนุมัติที่รวดเร็วขึ้นและใช้เวลาน้อยลงในการวางจำหน่าย ทำให้ผู้บริโภคสามารถเข้าถึงผลิตภัณฑ์ใหม่จากต่างประเทศได้เร็วขึ้น

ทั้งนี้ สำนักงานศุลกากรแห่งชาติจีน (GACC) ร่วมกับสำนักงานควบคุมเวชภัณฑ์แห่งชาติจีน (National Medical Products Administration : NMPA) ซึ่งเป็นหน่วยงานกำกับดูแลผลิตภัณฑ์ยา ยาสมุนไพร เครื่องมือแพทย์ และเครื่องสำอางของจีน เปิดตัวโครงการนำร่องการใช้ป้ายอิเล็กทรอนิกส์สำหรับเครื่องสำอางนำเข้าในนครเซี่ยงไฮ้ ตั้งแต่วันที่ 11 พฤษภาคม 2569 เป็นต้นไป เพื่อให้การตรวจสอบและติดตามข้อมูลการนำเข้าเป็นไปอย่างรวดเร็วและแม่นยำ

ปัจจุบันจีนถือเป็นตลาดบริโภคเครื่องสำอางอันดับหนึ่งของโลก ในปี 2568 มูลค่าการนำเข้าและส่งออกเครื่องสำอางรวมทั่วประเทศจีนอยู่ที่ 171,610 ล้านหยวน เพิ่มขึ้น 2.74% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน โดยแบ่งเป็นมูลค่าการนำเข้า 115,690 ล้านหยวน และมูลค่าการส่งออก 55,920 ล้านหยวน การปรับปรุงระเบียบ ครั้งนี้ เปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการทั้งในและต่างประเทศมีเวลาเตรียมตัวและปรับตัวต่อกฎใหม่อย่างเพียงพอ พร้อมทั้งยกเลิกข้อกำหนดที่เป็นภาระ เช่น การจดทะเบียนผู้รับสินค้า การกำหนดสถานที่จัดเก็บ หรือข้อจำกัดเกี่ยวกับสถานที่ตรวจสอบสินค้า ซึ่งช่วยให้ธุรกิจดำเนินงานได้อย่างยืดหยุ่นและลดต้นทุน

ภาคธุรกิจไทยมีโอกาสสำคัญจากมาตรการใหม่ที่เอื้อต่อการขยายตลาดสำหรับสินค้ากลุ่มออร์แกนิค เนื่องจากการปรับปรุงระเบียบครั้งนี้ สอดคล้องกับเทรนด์การบริโภคเครื่องสำอางของผู้บริโภคจีนที่เน้นความหลากหลายและความปลอดภัยผู้บริโภคจีนให้ความสำคัญกับคุณภาพและแหล่งผลิตที่น่าเชื่อถือ ส่งผลให้ผลิตภัณฑ์จากไทยที่มีคุณภาพและมาตรฐานสูงมีความได้เปรียบ ทั้งในกลุ่มผลิตภัณฑ์ธรรมชาติ ออร์แกนิก หรือผลิตภัณฑ์ที่มีนวัตกรรมเฉพาะทาง เช่น ผลิตภัณฑ์สำหรับผิวบอบบางและเครื่องสำอางจากสมุนไพรไทย การปรับปรุงกฎระเบียบ ยังสนับสนุนการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลในการติดตามคุณภาพสินค้า ทำให้ไทยสามารถสร้างความเชื่อมั่นแก่ผู้บริโภคจีนได้ดียิ่งขึ้น

นอกจากนี้การลดข้อจำกัดและปรับระบบตรวจสอบให้ยืดหยุ่น ยังเปิดโอกาสให้ไทยเร่งพัฒนากลยุทธ์การตลาดเชิงรุก เช่น การร่วมมือกับผู้จัดจำหน่ายและแพลตฟอร์ม E-Commerce ชั้นนำของจีน การใช้ KOL และ Influencer ในการสร้างการรับรู้แบรนด์ และการเข้าร่วมงานแสดงสินค้าเครื่องสำอางต่างๆ เพื่อสร้างโอกาสทางธุรกิจอย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ ผู้ประกอบการไทยยังสามารถใช้โอกาสนี้ในการสร้างแบรนด์ที่มีเรื่องราวและภาพลักษณ์โดดเด่น ตอบโจทย์ผู้บริโภคจีนที่หันมาใส่ใจเรื่องความปลอดภัย คุณภาพ และความเป็นเอกลักษณ์ ของสินค้าได้ดียิ่งขึ้นอีกด้วย

ผลกระทบด้านเศรษฐกิจต่อประเทศไทย และแนวทางการปรับตัวของภาครัฐ ภาคเอกชน และผู้ประกอบการไทย

มาตรการฯ ฉบับใหม่นี้ สะท้อนให้เห็นถึงแนวโน้มที่จีนเพิ่มความเข้มงวดในการควบคุมความปลอดภัยของเครื่องสำอางมากขึ้น ทั้งด้านการขึ้นทะเบียน การตรวจสอบคุณภาพ การควบคุมฉลากสินค้า และระบบตรวจสอบย้อนกลับ ซึ่งผู้ประกอบการไทยที่มีการส่งออกเครื่องสำอางไปยังประเทศจีนจำเป็นต้องเตรียมความพร้อมด้านเอกสาร มาตรฐานผลิตภัณฑ์ ระบบคุณภาพ และการปฏิบัติตามข้อกำหนดของศุลกากรจีนอย่างเคร่งครัด เพื่อหลีกเลี่ยงความเสี่ยงในการถูกปฏิเสธการนำเข้าหรือถูกระงับการค้าในอนาคต รวมถึงการปรับมาตรฐานโรงงานและจัดการข้อมูลดิจิทัลให้ตรงกับระบบตรวจสอบอัตโนมัติของจีน พร้อมระมัดระวังความถูกต้องของข้อมูล เพราะระบบตรวจสอบอัตโนมัติ หากข้อมูลไม่ตรงกับที่แจ้งต่อศุลกากรจีนแม้เพียงเล็กน้อย สินค้าอาจถูกระงับทันที นอกจากนี้ ผู้ประกอบการไทย ภาคเอกชน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ที่ต้องการส่งเสริมการขยายตลาดเครื่องสำอางไปจีน ควรเริ่มปรับตัวต่อกฎระเบียบใหม่ ตั้งแต่การจดทะเบียนผลิตภัณฑ์ให้ครบถ้วน การวางระบบจัดการคุณภาพและติดตามสินค้าแบบดิจิทัล และการพัฒนากลยุทธ์การตลาดแบบ Multi-channel ที่ผสานทั้ง Online และ Offline เพื่อให้การเข้าสู่ตลาดจีนมีความมั่นคงและยั่งยืน นอกจากนี้ การติดตามความเคลื่อนไหวของโครงการนำร่องป้ายอิเล็กทรอนิกส์ในนครเซี่ยงไฮ้ จะช่วยให้ผู้ประกอบการไทยสามารถเตรียมความพร้อมด้านเทคโนโลยีและเอกสารให้สอดคล้องกับมาตรฐานจีนได้อย่างเหมาะสม

นอกจากนี้ การปรับปรุงกฎระเบียบครั้งนี้สะท้อนให้เห็นว่าจีนเปิดรับแบรนด์คุณภาพจากทั่วโลก โดยนโยบายใหม่นี้ ยังเอื้อต่อการเพิ่มความสามารถการแข่งขันของอุตสาหกรรมไทย สร้างโอกาสเสริมห่วงโซ่อุปทานและนวัตกรรม ตั้งแต่การผลิต วัตถุดิบ บรรจุภัณฑ์ ไปจนถึงเทคโนโลยีดิจิทัลที่สนับสนุนการตรวจสอบคุณภาพสินค้า สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ยกระดับไทยจากประเทศผู้ผลิตสู่ผู้สร้างแบรนด์ที่เข้มแข็งในตลาดโลก

ที่มา: https://www.ditp.go.th/post/wu7ztxe1r67xmai76f7d8rxz